Naukowcy zaobserwowali zmiany w objętości mózgu u astronautów długo przebywających w kosmosie15.04.2020

Odkrycie rzuca nowe światło na zmiany w ludzkim organizmie, który długotrwale znajduje się w stanie nieważkości.

Wyniki badania opublikowano wczoraj w naukowym magazynie „Radiology”. Przeprowadzono je na podstawie obserwacji 11 astronautów – 10 mężczyzn i jednej kobiety – przed i po uczestnictwie w długich misjach i pobycie na stacji kosmicznej. Ich mózgi poddano rezonansowi magnetycznemu przed podróżą i kilka razy po jej zakończeniu. Średni czas, jaki badani spędzili w kosmosie to 171 dni.

Naukowcy zauważyli, że mózg oraz ilość płynu mózgowo-rdzeniowego u astronautów wzrosły o 2 proc. Ciecz znajdująca się w centralnym ośrodku nerwowym krążyła także szybciej pomiędzy wszystkimi komorami, które okazały się większe po powrocie z kosmosu. Zjawisko można porównać do tego, które występuje u pacjentów z wodogłowiem. Do tej pory u astronautów nie stwierdzono jednak charakterystycznych dla tego stanu objawów (jak ataki padaczki czy zmiany osobowości), a jedynie, charakterystyczne również dla wodogłowia, problemy z widzeniem.

– Jeśli zrozumiemy mechanizmy przyczyniające się do zwiększania komór w mózgu astronautów i stworzymy odpowiednie środki zaradcze, być może skorzystają na tym także pacjenci z wodogłowiem i innymi podobnymi stanami – powiedział naczelny autor badania, dr Larry A. Kramer z Centrum Nauk o Zdrowiu na teksańskim Uniwersytecie w Houston.

W badaniu zauważono także, że u sześciu z astronautów był zdeformowany obszar przysadki mózgowej. To potężny gruczoł, który wykształcił się u wszystkich kręgowców, odpowiedzialny za wytwarzanie i wydzielanie hormonów. U astronautów okazał się mniejszy i spłaszczony po locie w kosmos. Naukowcy tłumaczą to zjawisko zwiększonym ciśnieniem w czaszce.

– W warunkach mikrograwitacji krew przestaje płynąć w kierunku kończyn. Jest dystrybuowana przez organizm w kierunku głowy. Być może ruch płynu jest odpowiedzialny także za zmiany w środku czaszki – skomentował odkrycie Kramer.

Niekorzystne zmiany w ludzkim ciele z powodu działania mikrograwitacji dostrzeżono już wcześniej. Astronauci zapadają na chorobę określaną jako SANS (spaceflight-associated neuro-ocular syndrome). Objawia się ona pogorszeniem widzenia, zmianami w siatkówce oka, obrzękiem nerwu wzrokowego, a nawet krwawieniem. Nowe badania konsekwencji podróży kosmicznych dla organizmu pozwolą lepiej przyjrzeć się zagrożeniom dla astronautów, a także lepiej organizować kolejne misje poza Ziemią.