Mariusz Szczygieł z Nagrodą Literacką „Nike” 201907.10.2019

Jury Nagrody Literackiej Nike uhonorowało pisarza za zbiór reportaży Nie ma. Szczygieł został również laureatem tegorocznego Nike Czytelników. 

Do finałowej siódemki trafiły cztery powieści, dwa reportaże i jedna biografia. Szczygieł rywalizował z Małgorzatą Rejmer (Błoto słodsze niż miód), Zytą Rudzką (Krótka wymiana ognia), Szczepanem Twardochem (Królestwo), Marcinem Kołodziejczykiem (Prymityw. Epopeja Narodowa), Aleksandrem Kaczorowskim (Ota Pavel. Pod powierchnią) oraz Juliuszem Strachotą (Turysta polski w ZSRR).

Najważniejsza polska nagroda literacka została w tym roku przyznana po raz 23. O werdykcie zadecydowało jury, w którym zasiadali Teresa Bogucka, Agata Dowgird, Maryla Hopfinger, Dariusz Kosiński, Anna Nasiłowska, Antoni Pawlak, Paweł Próchniak, Joanna Szczęsna i – jako przewodniczący – prof. Marek Zaleski. 

– Nagradzamy książkę, która jest niczym rozsypane archiwum z poszukiwań odpowiedzi na pytanie fundamentalne: dlaczego raczej czegoś „nie ma” niż jest. To brawurowe i ekscentryczne podejście, jak na reportaż, którego racją jest przecież to, co jest, co zdarzyło się. We wstępie do swojej książki autor zawiadamia czytelnika, że dedykuje książkę przyjaciołom, którzy już odeszli, lecz ich nieobecność stanowi rzeczywisty wymiar jego codzienności. Ale to tylko jedna z postaci owego „nie ma”, z jaką mamy tu do czynienia – uzasadniał wybór laureata Marek Zaleski. 

Mariusz Szczygieł to pisarz, dziennikarz i przede wszystkim reportażysta. Jego książki i zbiory esejów, takie jak Gottland (2006) czy Zrób sobie raj (2010) tłumaczono na kilkanaście języków. W 2009 r. Parlament Europejski przyznał Szczygłowi Europejską Nagrodę Książkową. Z pomysłu pisarza w latach 2014-2015 powstała także trzytomowa Antologia polskiego reportażu XX wieku, zawierająca 150 unikalnych, reprezentatywnych tekstów. 

W Nie ma Szczygieł opowiada o „nieobecności i braku”. W książce rozmawia z osobami z różnych światów: czeską poetką, ukraińskim żołnierzem, polską księgową, albańskim malarzem, izraelską pisarką, a także ze swoim ojcem, z którym autor wybiera się ostatni raz w życiu do Pragi.

To pierwsza Nagroroda Literacka „Nike” dla Mariusza Szczygła, choć był on wcześniej nominowany. W 2007 r. zdobył Nike Czytelników za książkę Gottland, a w 2011 r. jego książka Zrób sobie raj znalazła się w dwudziestce nominowanych tytułów.

Nagroda Literacka „Nike” przyznawawana jest od 1997 r. Jej laureatami byli m.in. Wiesław Myśliwski, Olga Tokarczuk, Stanisław Barańczak, Tadeusz Różewicz, Wojciech Kuczok, a w zeszłym roku Marcin Wicha za książkę Rzeczy, których nie wyrzuciłem.