Nobel z chemii dla twórców popularnych baterii09.10.2019

Komitet Noblowski w Sztokholmie ogłosił dziś laureatów Nobla z dziedziny chemii. John Goodenough, Stanley Whittingham i Akira Yoshino zostali uhonorowani za wkład w rozwój baterii litowo-jonowych. Te lekkie ogniwa wielokrotnego ładowania zasilają dziś większość sprzętów elektrycznych, takich jak telefony, elektronarzędzia, odkurzacze, drony, a nawet samochody.

John Goodenough, amerykański fizyk i specjalista inżynierii materiałowej, 22 lipca skończył 97 lat. Stał się tym samym najstarszym laureatem Nobla. Razem z Akirą Joshino, japońskim chemikiem i profesorem w Meijo University oraz amerykańskim naukowcem Stanleyem Whittinghamem otrzymali od Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk nagrodę o wartości dziewięciu milionów szwedzkich koron (ok. 3,6 mln złotych). Uroczysta ceremonia wręczania nagrody nastąpi 10 grudnia – od 1901 roku data ta jest niezmienna, co jest uhonorowaniem rocznicy śmierci fundatora nagrody, Alfreda Nobla.

Pomysł na baterie litowo-jonowe pojawił się już w latach 70. Stanley Whittingham w trakcie pracy dla amerykańskiego przedsiębiorstwa Exxon zaproponował wówczas wstępny koncept baterii, która składała się z litowej anody (bieguna ujemnego) i tytanowej katody (bieguna dodatniego). Wówczas jednak koszty produkcji takiego zasilacza przekreśliły możliwości skomercjalizowania wynalazku. Whittingham wspólnie z Akirą Joshino i Johnem Goodenoughiem, który jako pierwszy w 1922 r. stworzył przestarzały dziś akumulator litowo-kobaltowo-tlenkowy, przez kolejne dekady ulepszali swój projekt.

Pierwsza bateria litowo-jonowa wykonana na podstawie pomysłu naukowców została wprowadzona na rynek dopiero w 1991 r. przez koncern Sony. Obecnie mniej niż 1 proc. globalnej produkcji ogniw litowo-jonowych pochodzi z Europy – najwięcej tego typu baterii produkuje się w Chinach (ok. 60 proc w skali globalnej), drugie miejsce zajmuje Japonia (17 proc.), a na trzeciej pozycji plasuje się Korea (15 proc.).