Długotrwały stres może zmienić osobowość, twierdzą badacze z University of Illinois14.04.2021

Do tej pory psychologowie uznawali, że cechy osobowościowe po 16 roku życia są niezmienne.

Długotrwały stres wpływa na procesy neurochemiczne w ciele człowieka oraz na sygnały odbierane i kształtowane przez mózg. Wszystko to może prowadzić do zmian cech osobowościowych (a nawet ich dziedziczenia!). Do tej pory przyjęło się uważać, że te ostatnie są wynikiem określonych genów, jednak jak się teraz okazuje, cechy osobowościowe może kształtować także np. długotrwałe narażenie na stres w środowisku pracy.

Człowiek, zdaniem Jarvisa Smallfielda z University of Illinois w Urbana-Champaign, adaptuje się do każdych warunków. Swoje badania, prowadzone wspólnie z Donaldem H. Kluemperem, opublikował w czasopiśmie naukowym „Journal of Management”.

Wszystko zależy oczywiście od natężenia stresorów i indywidualnego nastawienia jednostki. Stres może być traktowany albo jako zagrożenie, które utrudnia realizację wyznaczonych celów, albo jako wyzwanie, pomagające w ich osiąganiu. Jednak chroniczny stres zmienia ekspresję genów, a w konsekwencji osobowość człowieka (w sposób krótko- lub długotrwały). Twórcy oparli jej definicję o popularny model Wielkiej piątki. Obejmuje ona takie czynniki osobowości, jak neurotyczność, ekstrawersję, otwartość na doświadczenie, ugodowość i sumienność.

– Choć geny zazwyczaj są niezmiennie, to ich ekspresja już tak – powiedział portalowi „Academic Times” Smallfield. – Zajmuje się nią epigenetyka, która bada zmiany w aktywności genów – dodał.

Długotrwały stres zaburza nie tylko systemy dystrybuowania serotoniny i dopaminy w organizmie. Przyczynia się także do nadmiernej aktywacji osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Już wcześniej udowodniono, że jej nadmierna praca może prowadzić do depresji, a długotrwałe uwalnianie hormonów steroidowych, będących reakcją na stres, uszkadza komórki hipokampu – układu limbicznego odpowiedzialnego m.in. za pamięć.