Odnaleziony po 88 latach film polskich artystów zostanie pokazany podczas Festiwalu Filmowego w Londynie16.09.2021

– To zagubione dzieło europejskiej awangardy, które pokazuje wkład Franciszki i Stefana Themersonów w historię kina – powiedział o „Europie” Benjamin Cook z agencji artystycznej Lux.

Franciszka z domu Weinles była w przedwojennej Polsce malarką i ilustratorką. To ona przygotowała rysunki do pierwszego wydania Kaczki Dziwaczki Jana Brzechwy. Pod koniec lat 20. poznała studenta fizyki, który zajmował się też poezją i fotomontażem – Stefana Themersona. Wkrótce para wzięła ślub i poświęciła się m.in. eksperymentalnej realizacji filmowej.

Themersonowie nakręcili kilka awangardowych produkcji. Przez dekady sądzono, że zachowała się tylko 10-minutowa Przygoda Człowieka Poczciwego (1937). Jednym z pierwszych, a przy okazji najgłośniejszych filmów Themersonów była antyfaszystowska Europa (1931), którą Franciszka i Stefan nakręcili w swojej sypialni. Film bazował na poemacie Anatola Sterna, który należał do pierwszych polskich futurystów (jest autorem manifestu Nuż w bżuhu).

Powszechnie sądzono, że Europa zaginęła lub została zniszczona w trakcie wojny. Dwa lata temu Instytut Pileckiego poinformował jednak Jasię Reichardt, siostrzenicę twórców, że produkcja wciąż może istnieć. Tak jak się spodziewano, taśmy były przechowywane w narodowych archiwach niemieckich – Bundesarchiv.

Światowa premiera nieobecnej przez lata produkcji odbędzie się 6 października w trakcie festiwalu filmowego w Londynie. Europa zostanie także pokazana w Polsce. Obejrzeć będzie można ją w kinie Iluzjon 15 października.