Ruch obrotowy Ziemi znów zmienił tempo. Tym razem zwolnił28.10.2021

Po nagłym przyspieszeniu w 2020 r., nasza planeta zaczęła niedawno wytracać swoją prędkość.

Doba, czyli pełen obrót Ziemi wokół własnej osi, trwa średnio 86 400 sekund. Ostatnie lata odznaczyły się jednak sporym odchyleniem od przyjętej normy. Nie dałoby się tego zauważyć bez zegarów atomowych – to niezwykle precyzyjne urządzenia, których praca nie jest warunkowana wewnętrzną mechaniką ani ruchami Słońca na nieboskłonie. Zegar atomowy jest tak dokładny, że jeśli liczyłby czas od początku wszechświata aż do teraz, to pomyliłby się maksymalnie o pół sekundy.

Na szybkość obrotu planety wpływa wiele zjawisk związanych z reakcjami w jej jądrze, stanem oceanów, atmosferą czy klimatem. I choć do tej pory konsekwentnie wykazywano, że Ziemia kręci się wokół własnej osi coraz wolniej, w zeszłym roku ultraczułe zegary atomowe odnotowały, że tendencja jest odwrotna. Pisaliśmy o tym TU. Okazało się, że w skali ubiegłego roku aż 28 dni trwało mniej niż regularną dobę, co zdarzyło się po raz pierwszy od 50 lat. Rekordzistą w tej kategorii został 19 lipca: różnica wyniosła aż 1,5 milisekundy.

Czy wobec powyższego należałoby od ostatniego dnia w roku odjąć sekundę przestępną (jej rolą jest synchronizowanie czasu UTC ze średnim czasem słonecznym) zamiast ją dodawać? Decyzja należałaby do precedensów – nigdy wcześniej w historii nie zdarzyła się taka sytuacja. Żeby tego było mało, teraz dowiedzieliśmy się, że Ziemia znów zmieniła prędkość swojej rotacji. 

Od lipca tego roku do 30 września średnia długość dnia wzrosła o 0,05 milisekundy. Oznacza to, że rotacja Ziemi już nie przyspiesza – jest wręcz odwrotnie. Ruch obrotowy Ziemi zaczął bowiem spowalniać, utrzymując się poniżej 86 400 sekund w skali doby. Jeśli takie wirowanie się utrzyma, naukowcy będą mogli wprowadzić sekundę przestępną dopiero za 10 lat. Wciąż jednak nie jest jasne, jakie tempo obrotu przyjmie planeta i czy jej ruch za rok czy dwa znowu się zmieni.